Таямніца неўміручасці Кандрата Крапівы

Таямніца неўміручасці Кандрата Крапівы

04.03.2026


Я ў мастацкім агародзе толькі марная трава.
А якая? Смех, дый годзе: я – пякучка-крапіва.

Кандрат Крапіва


5 сакавіка спаўняецца 130 гадоў з дня нараджэння знакамітага беларускага пісьменніка, паэта, сатырыка, драматурга, перакладчыка КАНДРАТА КРАПIВЫ (сапр. Кандрат Кандратавіч Атраховіч).

Подробнее

З яго п’есамі і байкамі знаёмы кожны паважаючы сябе беларус. Сатырычныя вершы майстра цытуюць радкоўямі, добра памятаючы і ягоныя крылатыя выразы: «Другі баран ні «бэ», ні «мя», а любіць гучнае імя», «Парсюк не надта быў ахвочы глядзецца праўдзе ў вочы», «каня як чорт панёс, — дзе ўзяліся й ногі!»…

Міжволі задаешся пытаннем: у чым хаваецца прычына такой яго бессмяротнай славы? І думаецца, што самым папулярным адказам было б прызнанне яго сатырычнага таленту, захапленне даступнасцю, дасціпнасцю яго баек, камедый, паэм, выключнай яркасцю створаных ім мастацкіх вобразаў. Пісьменнік шырока глядзіць на жыццё і глыбока пранікае ў яго тайнікі: ён бачыць у ім гераічнае, і трагічнае, і смешнае. Не здарма яго сатырычныя творы хлёстка «прыпякалі» лайдакоў, ілгуноў, бюракратаў, кар’ерыстаў, высмейвалі адмоўныя рысы чалавечага характару.

Лепшыя творы Крапівы – байкі, сатырычныя камедыі, драмы – перажылі свой час. Дзесяткі яго твораў ўваходзяць у залатую калекцыю беларускай літаратуры 20 стагоддзя. Усё, што напісана Кандратам Кандратавічам, актуальна і сёння, бо чалавецтва, на жаль, не спяшаецца пазбавіцца невыкараняльных заганаў. А сатыра Крапівы, на думку крытыкаў, – гэта такі згустак вострага народнага розуму, смеху, абсмейванні зла і сцвярджэнні дабра, якіх да яго не ведала беларуская літаратура. Невыпадкова многія сучасныя літаратуразнаўцы параўноўваюць яго творчую дзейнасць з укладам Крылова ў сусветную літаратурную скарбніцу.

Аднак шматграннасць таленту Кандрата Крапівы вымяраецца не толькі разнастайнасцю і колькасцю яго сатырычных твораў. Сёння не можа не ўразіць выключная рознабаковасць творчых і навуковых інтарэсаў пісьменніка. Удумлівы празаік (раман «Мядзведзічы»), дапытлівы мовазнаўца (навуковы рэдактар «Русско-белорусского словаря» (1953), «Беларуска-рускага слоўніка» (1962), «Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы» ў 5 тамах (1977 – 1984) і інш.), праніклівы крытык і літаратуразнаўца (артыкулы «Аб сатырычнай камедыі» (1953) і «Канфлікт – аснова п’есы» (1954), прафесійны перакладчык (пераклады з рускай, украінскай, англійскай моў) – гэта далёка не поўны пералік напрамкаў дзейнасці Кандрата Крапівы.

Асобных слоў заслугоўвае навуковая дзейнасць Крапівы. Народны пісьменнік Беларусі, доктар філалагічных навук, акадэмік, Герой Сацыялістычнай працы, ён распрацаваў і выдаў некалькі слоўнікаў, напісаў мноства работ па мовазнаўстве, дзякуючы чаму значна ўзбагацілася і ўдасканалілася беларуская літаратурная мова. Па гэты дзень мы карыстаемся менавіта яго Руска-беларускім і Беларуска-рускім слоўнікамі, выдадзенымі пад яго рэдакцыяй.

Да юбілею пісьменніка бібліятэкі сеткі падрыхтавалі выставы, каб яшчэ раз нагадаць бессмяротныя і актуальныя ва ўсе часы творы сатырыка: «Таямніца неўміручасці», «Мастак сатырычнага слова», «Кандрат Крапіва – мастак сатырычнага слова», «Чытаем байкі Кандрата Крпапівы», «Майстар слова і пяра», «Кандрат Крапіва: мастак сатырычнага слова», «Будзе Крапівы слова гучаць…».

На літаратурных выставах экспанаваны як выданні літаратурна-крытычнага і даведачнага характару, якія раскрываюць шматграннасць сатырычнага таленту класіка беларускай літаратуры Кандрата Крапівы, так і шматлікія аўтарскія выданні: збор твораў пісьменніка ў 6-ці тамах, выбраныя творы, кнігі вершаў, баек, паэм і эпіграм.

Гумарыст і сур’ёзны навуковец. Паліглот, які ведаў пяць моў. Рамантык, які любіў прыроду, рыбалку, коней. Вялікі камбінатар, здольны гадзінамі праседжваць за дошкай з шахматнымі фігурамі. Ён сапраўды быў апантаны ўсёй той разнапланавай дзейнасцю, якой прысвяціў усё сваё жыццё. Гэта прыклад мэтанакіраванага чалавека, які знаходзіўся ў рабоце ад пачатку свайго жыцця і да самага яго канца.

Ён занадта добра ведаў жыццё і заўсёды, што называецца, вызначаў сутнасьць. Ён апранаў заганы ў камедыйныя абліччы і ўмеў знаходзіць вобразы, якія чапляюць. Вучыў бачыць чорнае і белае і заўсёды разумеў, хто павінен смяяцца апошнім.



Сводный электронный каталог библиотек Могилевской области
Сводный электронный каталог библиотек Беларуси
ГУК "Белыничская централизованная библиотечная сеть" УК "ЦБС г. Бобруйска" ГУК "Централизованная библиотечная сеть Бобруйского района" ГУК "Централизованная библиотечная сеть Быховского района" ГУК "Сеть публичных библиотек Глусского района" ГУК "Дрибинская библиотечная сеть" ГУК "Сеть библиотек Кировского района" ГУК "Климовичская библиотечная сеть" ГУК "Библиотечная сеть Кличевского района" ГУК "Костюковичская библиотечная сеть" ГУК "Централизованная библиотечная система Краснопольского района" ГУК "Библиотечная сеть Кричевского района" ГУК "Круглянская централизованная библиотечная система" УК "ЦСГПБ г. Могилева" ГУК "Сеть публичных библиотек Мстиславского района" ГУК "Централизованная библиотечная сеть Осиповичского района" ГУК "Централизованная сеть публичных библиотек Славгородского района" ГУК "Библиотечная сеть Хотимского района" ГУК "Чаусская библиотечная сеть" ГУК "Централизованная библиотечная сеть Чериковского района" ГУК "Централизованная библиотечная сеть Шкловского района" Могилевская областная библиотека им.В.И.Ленина